EVLİYÂ TEZKİRELERİ TÜRKÇE METNİ

EVLİYÂ TEZKİRELERİ TÜRKÇE METNİ

Tezkire-i Evliyâ’nın Arap ve Uygur harfli yazmalarının transkripsiyonlu(*) metni,  Mart 2015′ te Türk Edebiyatının bilgi hazînesine kazandırıldı.

 

Mantıku’t-Tayr ( Kuşların Diliyle veya Kuş Dili) adlı Farsça yazılmış manzum eserin sahibi İranlı sûfi şair Ferîdü’d-dîn ‘Attâr’ın, 72 velînin hikâyelerini içeren bir diğer ölümsüz eseri Tezkire-i Evliyâ’nın Türkçe çevirilerinden ilki Batı Anadolu Türkçesi ile 1341 yılında tamamlanmış, ikincisi, 1436’da Uygur harfleri ve 1511’de Arap harfleri kullanılarak, Çağatay Türkçesi ile gerçekleştirilmişti. Doç.Dr. Süleyman Uludağ da, 1984 yılında Farsça metnin Türkçe çevirisini yayımlamıştı.

 

İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü, Eski Türk Dili Ana Bilim Dalı Başkanı Prof.Dr.Ayşegül Sertkaya, Tezkire-i Evliyâ metninin Arap ve Uygur harfli yazmalarının karşılaştırmalı transkripsiyonlu metnini içeren eserini Mart 2015’te yayınladı. Sertkaya kitabının önsözünde,  toplamda üç ciltlik çalışmasının ilk cildini oluşturan bu eserin devamında, ”Metnin Günümüz Türkçesine Çevirisi” ni ve ardından ”Dizin ve Metnin Tıpkıbasımları” nı içeren kitaplarını da ayrı ciltler hâlinde yayımlamayı plânladığını belirtiyor..

 

Kitabın ”İçindekiler” bölümünün hemen ardından, 12.sayfasında, ”Transkripsiyon Alfabesi” yer alıyor.13-25 sayfalar arasında da, Tezkire-i Evliya üzerinde bugüne değin yapılmış diğer bilimsel çalışmaların bir özeti var.

 

Bir tür, tasavvuf ve erdem bilgileri ansikolopedisi olarak niteleyebileceğimz, tasavvufa dair birçok meseleyi ele almış olan Tezkire-i Evliyâ, Ferîdü’d-dîn ‘Attâr’ın tek mensur eseridir.

 

Irk ve inanç ayrımı yapmayan, derin bir  insan sevgisi ve dinî hoşgörüye sahip Attar’ın çizgisi,  Orta Asya ve ardından Anadolu Müslüman Türkleri arasında büyük bir iltifat gören tasavvuf anlayışının gelişmesine ve Mevlânâ gibi büyük mutasavvıfların yetişmesine kılavuzluk etmiştir.

 

Ferîdü’d-dîn ‘Attâr Tezkire-i Evliyâ adlı eserinde, Câfer-i Sâdık, Veys-i Kareni, Hasan-ı Basrî, Mâlik-i Dinâr, Muhammed-i Vâsi, Habîb-i Acemî, Ebû Hâşim-i Mekkî, Atebe-i bin Gûlam, Râbia-yı Adeviye, İbrâhim-i Edhem,  İmâm Ebû Hanîfe,  Bayezid-i Bestâmî,  Hüseyn  bin Mansûr-Hallâc, Cüneyd-i Bağdadî gibi 72 velînin menkîbevî hayatlarına değinirken, bir yandan da İslâm tasavvufuna ve tasavvuf ahlâkına dair aydınlatıcı bilgi ve yorumlar ortaya koymuştur.
(*)Transkripsiyon: Bir metni , bütün ses incelikleriyle birlikte bir başka alfabeye çevirme yolu.