Güreş-i Hümâyûn

Güreş-i Hümâyûn

Sultan Mehmed-i Evvel, yâni Çelebî Sultan Mehmed, “yay” denilen ok atma mekanizmasının “kiriş” kısmını, yakın muhârebede fevkalâde ustalıkla – süngü misâli – kullandığından, “Kirişci” lâkabıyla anılmıştır. Arap harfli Türk yazısında bu kelime, rahatlıkla “Güreşci” diye de okunur. Bu yanlış kıraat, pek çok târîhî mehazda tekrarlanmış ve güreşle pek ülfeti olmayan bu hükümdârımıza – sehven – “Güreşci” denilegelmiştir. Aslında o, hakkıyla “Kirişci”dir.

Osmanlı pâdişâhları arasında, güreş sporunun sevdâlısı ve kisbet giyerek er meydânına çıkanı, Sultan Abdülazîz’dir. Kel Aliço ve akranlarıyla Saray’da bir “Güreş-i Hümâyûn” şûbesi açan bu hükümdâr, çok gösterişli ve pehlivan kesimi bir fiziğe sâhipti.

Mustafa Reşid Paşa’nın yetiştirmeleri olan Âlî ve Fuad (Keçecizâde) Paşalar, Sultan Abdülazîz devrinin siyâsî gelişmelerine damga vurmuşlardır. Ne var ki, meşrûtî idâre hasretiyle yanıp tutuşan “Yeni Osmanlı” ve “Jön-Türk” câmiâlarının mensupları; dışarıdan, içeriden aldıkları takviyelerle, Sultan Abdülazîz’i tahttan indirip; yeğeni, Velîahd Şehzâde Murâd’ı aynı yere çıkarmışlardı. Çok geçmeden, şimdi Galatasaray Üniversitesi’nin kullandığı Fer’iye Sarayı’nda tutulan Sultan Abdülazîz, bugün artık hiç şüphesi kalmayan bir komplo ile hunharca öldürülmüş; Sultan Osman-ı Sânî ile başlayan “Hâile-i Osmânîye” kitabının yeni faslına, bu Cihân Pehlivanı’nın kanı akıtılmıştır.

Bu hây u hûy içinde, adından mecâzî mânâlar çıkarılan Sultan Beşinci Murâd’ın, hakikî hâliyle yüzleşen ihtilâl erbâbı, Midhat Paşa’nın başını çektiği Meşrûtiyet gemisini, yeni Velîahd’ın limanına yanaştırıp, ondan aldıkları meclisli idâre vaadi üzerine, yeni bir “hâl’-iclâs” sahnesiyle, Sultan İkinci Abdülhamîd devrini başlatmışlardı.

23 Aralık 1876 (6 Zilhicce 1293) Cumartesi günü ilân edilen “Kaanûn-ı Esâsî” uyarınca teşkîl olunan meclis, o vakte dek “millet-i hâkime” denilen Türk’ü azınlıkta bırakarak açıldı ve – Midhat Paşa ile avenesinin tahrîkleri sonucu – Koca Devlet’i “Doksan Üç Harbi” denilen gayyâ kuyusunun içine atıverdi.